گلپایگان

به گزارش سایت تبیان اصفهان مسجد تاریخی حجه الاسلام گلپایگان عبادتگاه اهالی و مورد توجه گردشگران است مسجد حجه الاسلام با گنبد آجری بلند یکی از بناهای تاریخی مذهبی گلپایگان است در ورودی مسجد در سمت راست مسجد به صورت راهروی به طول 40 متر با سقف زیبا به ارتفاع 5 متر بنا شده است صحن مسجد که به صورت شرقی و غربی قرار گرفته است به طول 32 متر و 24 مترعرض می باشد مسجد در سمت غرب صحن قرار گرفته است در دو سمت درب ورودی دو دهلیز قرینه قرار دارد روبروی درب ورودی مسجد محراب جذاب و زیبای آن به طول 3 متر و عرض 60/2 سانتی متر قرار دارد مسجد حجه الاسلام گلپایگان با قدمتی بیش از 170 سال دارای گنبدی آجری پوش می باشد که ارتفاع آن تا صحن مسجد 16 متر است مسجد حجه الاسلام گلدسته ندارد و سقف آن به صورت طاق ضربی به ارتفاع 11 متر با آجر و کاشی های الوان به صورت جذاب و دیدنی پوشانده شده است در سمت شرق صحن شبستان مسجد قرار دارد دارای دو درب زنانه در قسمت شرق صحن و مردانه در قسمت شمال شرقی صحن است و ستونهای متعدد این شبستان جلوه ای خاص و جذاب به این مکان داده است در ضلع جنوب شرقی این مسجد حجره ای قرار دارد که مقبره مرحوم حجه الاسلام بانی ساخت مسجد می باشد که این مقبره نیز دارای گچ بری و نقاشی های منحصر به فرد و درب چوبی منبت کاری است مسجد علامه ملا زین العابدین گلپایگانی مرحوم به حجه الاسلام در خیابان امام حسین گلپایگان قرار دارد و دارای موقوفاتی است که وقف نامه آن موحود است این مسجد به شماره 14209 به ثبت آثار ملی رسیده است.

شهر گلپایگان مرکز بخش مرکزیشهرستان گلپایگان است.گلپایگان، یکی از شهرستانهای استان اصفهان می‌باشد و دارای سه شهر گلپایگان ، گوگد و گلشهر می باشد که از شمال به شهرستان محلات و خمین، از جنوب به شهرستان خوانسار ، از شرق به میمه و از غرب به شهرستان الیگودرز محدود می‌باشد. این شهر از شهرهای بزرگ استان اصفهان به حساب می آید.رودخانه گلپایگان (قمرود) از میان شهر عبور می کند که در اطراف آن پارک ساحلی این شهر قرار دارد این رود از اولین سد مخزنی ایران یعنی سد گلپایگان سرچمه می گیرد که در آینده ای نزدیک سد بزرگ کوچری بر روی آن به بهره برداری خواهد رسید، این سد یکی از پروژه های ملی می باشد که علاوه بر تامین آب گلپایگان آب شش شهر دیگر از جمله قم را تامین خواهد کرد. همگان آب هوای این شهر را عالی توصیف کرد گوی که این آب هوا مجزا از این موقعیت جغرافیای است. این شهر در گذشته و امروز طلایه دار هنر دستی منبت بوده است و جولانگاه حضور اساتید بزرگ این هنر در طول تاریخ بوده است.

بر اساس آنچه که از متون تاریخی مانند نزهت القلوب نوشته حمد ا... مستوفی بر می‌آید: گلپایگان ۵۲۲۵ سال بعد از هبوط آدم توسط همای چهر آزاد، دختر بهمن کیانی (بهمن دراز دست) پوراشفندیار رویین تن، که به تخت پادشاهی جلوس کرده بود ساخته شد و از ابتدا این شهر را به نام خود چهرآزادگان و یا گلبادگان نامید.(حمدالله مستوفی، ۱۳۶۶، ص۷۵) بر اساس شواهد باستان شناسی و بررسی‌ها انجام گرفته بر روی سنگ نبشته‌های تاریخی، سابقه سکونت انسان اولیه در دشت گلپایگان به حدود هفت هزار سال قبل می‌رسد ولی شروع مدنیت را می‌بایست هم زمان با اواسط حکومت سلسله هخامنشی دانست که کاربری این شهر به عنوان یک پادگان بزرگ تغییر یافت و حتی گروهی را اعتقاد بر این است نام اولیه این شهر گردپاذگان بوده‌است.(برهان قاطع، ۱۳۶۱، ذیل گلپایگان)، گروهی دیگر نام اصلی آن را گَرپادگان به معنی کوهپایه می‌دانند. «گَر» در زبان پارسی میانه به معنای کوه‌است. (گریوه و گریبان هم از همین ریشه هستند) .  ولی اکثرا نام قدیمی این شهر را در زمان سلسله هخامنشیان وردپاتکان می نا مند به معنای سرزمین گل سرخ و دلیل آن رویدن لاله های واژگون سرخ در این شهر می دانند که امروز اثر کمی از آنها مانده است. این شهر بر سر راه جاده باستانی ابریشم قرار داشته است .

به هرحال پس از حمله اعراب مسلمان گروهی از آنان در اطراف این شهر ساکن شده و نام آنرا معرب گردانیده، جرفادقان نامیدند. در دوران بعد از اسلام علی الخصوص در دوران عباسیان گلپایگان از مناطق معتبر و آباد کشور بوده‌است، ولی اوج شکوفایی و آبادانی آن در زمان حکومت سلجوقیان به خصوص محمد بن ملکشاه سلجوقی بوده که آثار و ابنیه زیادی از جمله مناره و بازار و مسجد جامع را از خود باقی گذاشته‌است.

از آن پس به دنبال آشوب‌های اسماعیلیه و فتنه مغول و یورشهای تیمور این شهر از اعتبار و رونق ساقط گشت و تنها در زمان اوزون حسن بود که مجدداً نامی از آن بر سر راه تجاری همدان به اصفهان به میان می‌آید.آخرین دوران طلایی آن که آثار و ابنیه تاریخی موجود، مبین رونق شهر در آنزمان می‌باشد، مقارن با دوران حکومت شاه عباس کبیر و امارت امامقلی خان سردار بزرگ صفوی در گلپایگان می‌باشد.

با شروع فتنه افغان گلپایگان که مقر فرماندهی علیمردان خان بختیاری و محل تجمع نیروهای کمکی به اصفهان بود به شدت از طرف محمود افقان مورد انتقام جویی واقع گشت و نه تنها اکثر اهالی آن از دم تیغ گذشتند بلکه اغلب آثار و ابنیه و تاسیسات کشاورزی و قنوات آن هم تخریب گشت و دیگر هرگز این شهر به اعتباری که در گذشته داشت، دست نیافت. شهری که بنا به گفته ظل السلطان زمانی از حدود ۲۰۰ الی ۳۰۰ هزار نفر جمعیت برخوردار بود. و اکثرا امروزه عدم پیشرفت این شهر قدیم از سی سال گذشته تا به امروز قرار گرفتن این شهر از نظر تقسیمات جغرافیای در استان اصفهان می دانند شهری که در سی سال پیش از شهرهای اطراف خود بسیار پیشرفته تر و سرامد بوده و امروزه در یک بنبست نگه داشته شده است!

گلپایگان شهری بسیار کهن است وپژوهشگران قدمت آن را تا 7000 سال نیز تخمین زده اند.از آثار مشهور باستانی این شهر می توان به :

- مسجد جامع 900 ساله مربوط به دوران سلجوقیان دارای گنبد زیبا و گچبری های منحصر به فرد که امروز در فاصله 3 متری از آن کتابخانه ای زیبا می سازند ! ( حالا یکی نیست به این مامورین محترم یونسکو بگه بابا چرا اینقدر به برج جهان نما گیر دادن یکم فکر کنید اخه دو سه هزار متر فاصله پیش سه متر  منطقی نیست! ) و امروزه این اثر همانند دیگر آثار تاریخی این شهر مورد بی مهری میراث فرهنگی قرار گرفته است ( ببخشد اصلا فراموش کرده بودم در گلپایگان اداره ای به نام میراث فرهنگی نداریم ؟ )

- ارگ تاریخی گوگد دومین بنای خشتی عظیم ایران بعد از ارگ بم مربوط به دوران زندیه که در سال 1378 توسط شرکت امین آسایش باسازی شد و توسط ریس جمهور وقت سید محمد خاتمی افتتاح گشت.

- مناره شهر مربوط به دوران سلجوقی تنها فانوس صحرای جهان ( البته یه دو سالی میشه که دور اومنا داربست زداند تا مرمتش کنند ! )

بازار بزرگ گلپایگان بازاری زیبا مربوط به دوران سلجوقیان که امروزه گسترش یافته و شامل بازار مسگرها، کوزگرها، فرشفروشان، بازار گیوه دوزان،  بازار اصلی و تعداد زیادی پاساژ می باشد.

- سنگ نگاره های قرغاب (تیمره) مربوط به انسان های نخستین (اطاعات بیشتر در کتاب سنگ نگاره های تیمره یا بر نامه های مستند سنگ نگاره های تیمره و مستند غرغاب ساخته آقای ایرانلو )

- دیوار قدیمی شهر گلپایگان که امروزه تنها قسمتی از ان باقی می باشد .

- شهر باستانی کاملا فراموش شده آذار آباد که در نزدیکی منطقه ورزنه گلشهر قرار دارد که امروزه بسیار تخیرب شده اما نباید از یاد بر که برخی دوستان باستانشناس ( البته ببخشید دزدان آثار باستانی ) محوطه این شهر را به طور کامل کاوش کرده اند و آن را به صورت یک قبرستان آماده دارای تعداد زیادی قبر خالی در آورده اند.

- امامزاد هفده تن عهد صفویان دارای گنبدب با کاشیکاری زیبا

- امامزاده سید سادات مربوط به دوران قاجار

- مسجد جامع سراور

- همچنین اولین کتیبه باستانی در مورد محیط زیست کتیبه گلپایگان می باشد که امروزه در موزه ایران باستان می باشد.

 اشاره کرد.

- سایپا (ساخت قطعات ، بیشترین خرید قطعات توسط شرکت سایپا پس از تهران از این شهر است )

- دیار خودرو ( تولید کننده وانت های تک کابین و در آینده ای نزدیک دو کابین و خودرو های (SUV) )

 - بهران محور (تولید کننده محور و اکسل انواع خودرو های سبک و سنگین)

- سپهر سیکلت ( تولید و مونتاژ انواع موتور سیکلت )

- صابر لاستیک ( تولیدکننده انواع قطعات لاستیکی و پلاستیکی خودرو )

- پویا صنعت ( تولید کننده دینام خودرو )

- نصیر ماشین ( تولید کننده انواع میل لنگ، میل فرمان ومیل بادامک خودرو )

- سردساز خودرو (تولیید کننده انحصاری کولر خودرو )

- محورکاران کوشا ( توید محور و اکسل خودرو)

- روان فن آور (تولید شاتون و قطعات خودرو )

- صنعت پژوهان کیا ( تولید سرسیلندر انواع خودرو )

- فنر زر (بزرگترین کارخانه تولید فنر خودرو در خاور میانه )

- گروه خودرو سازان فتح ( وابسته به صنایع دفاع و نیرو های مسلح )

-کارخانه بزرگ مواد لبنی پگاه گلپایگان

- پتروشیمی قائد بصیر ( اولین پتروشیمی خصوصی ایران  )

- سایپا پیستون ( تولید کننده پیستون، گژنپین، مانیفولد هوا، مخزن آرامش و قطعات موتور انواع خودرو لازم به ذکر است این شرکت دلرای آخرین فن آوری روز دنیا در تولید انواع قطعات ریخته گری خودرو می باشد )

- پلیمر گلپایگان ( تولید کننده انواع لوله های پلیمر )

و تعداد زیاد دیگری کارخانه و کارگاه که اکثرا در زمینه تولید قطعات خودرو و مواد لبنی مشغول به فعالیت هستند اشاره کرد .

این شهر دارای معادن سنگ های ساختمانی نیز می باشد که از مهمترین آنها می توان به معادن سنگ گدار سرخ اشاره داشت .و این امر موجب فعالیت کارخانه های سنگ بری در این شهر شده است .

بخش کشاورزی و دامداری مکانیزه این شهر بسیار فعال بوده و در استان سرامد می باشد و از این مراکز بزرگ می توان به شرکت زراعی و مرکز دامپروری گلپایگان اشاره داشت.

از مرکز دانشگاهی این شهر می توان به  دانشکده فنی و مهندسی این شهر که با همکاری دانشگاه صنعتی شریف، گروه سایپا و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران افتتاح شد و تا چند سال پیش زیر نظر دانشگاه صنعتی شریف فعالیت می کرد و امروزه به صورت یک واحد مستقل در امده است اشاره داشت. مراکز دانشگاهی دیگر این شهر عبارتند از : دانشگاه پیام نور ، دانشکاه علمی کاربردی، دانشگاه آزاد، آموزشکده فنی شهدای گلپایگان و موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی پیام .

البته این شهر تا چند سال پیش دارای یک دانشکده پرستاری ( زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی اصفهان) و یک دانشکده کامپیوتر (زیر نظر دانشکاه اصفهان ) بود که توسط مسولین استان برای هرچه بهتر شدن پیشرفت در این شهر منحل شداند !